AKRAN ZORBALIĞININ FİZİKSEL SAĞLIĞA VE VÜCUT ALGISINA ETKİSİ

Güncelleme tarihi: 11 Eyl

Konu üzerinde yapılan kapsamlı araştırmalar akran zorbalığının akıl sağlığına zararlı etkileri olduğunu göstermiştir. Anksiyete, depresyon ve kişinin kendine zarar vermesi gibi büyük zararlara sebep olduğu görülmüştür. Yakın zamanlardaki araştırmalarda ise akran zorbalığının ergenlik dönemindeki bireylerin fiziksel sağlığına da olumsuz etkisinin olduğu iddia edilmiştir. Bu yazıda, fiziksel ve ilişkisel akran zorbalığının, ergenlikten genç yetişkinliğe, fiziksel sağlık ve kişinin vücut algısı üzerindeki etkisini inceleyen uzun süreli (10 yıllık) bir çalışmadan bahsedeceğiz.

Peki, “fiziksel” ve “ilişkisel” zorbalığı nasıl tanımlarız?

Çalışmada katılımcılara fiziksel zorbalığı belirlemek için “Hangi sıklıkla akranların tarafından itildin?” gibi fiziksel şiddeti belirten sorular sorulmuştur. “İlişkisel zorbalık” için de “Akranların hangi sıklıkla diğer insanların seni sevmemesini sağlamak adına senin hakkında yalan söyledi?” gibi akranlar arası ilişkiyi, iletişimi ve kişinin sosyal hayatını hedefleyen zorbalığı belirten sorular sorulmuştur. Kişinin vücut algısı ise katılımcının kendini ne kadar sağlıklı hissettiği, fiziksel görünüşü hakkında olumlu ya da olumsuz düşünceleri ve fiziksel kabiliyet ile gelişiminden ne kadar memnun olduğu sorularak öğrenilmiştir. Son olarak fiziksel semptomlar da baş ağrısı, bel ağrısı, karın ağrısı, baş dönmesi ve uyku bozukluklarını son 6 ayda hangi sıklıkla yaşadıkları sorularak ölçülmüştür.

Çalışmanın sonucunda daha fazla fiziksel ve ilişkisel zorbalığa maruz kalan gençlerin daha fazla fiziksel semptom gösterdiği ve daha olumsuz vücut algısına sahip olduğu ve bu olumsuz etkilerin sadece zorbalığın olduğu zamanlarda değil hayatın sonrasında da (daha çok ilk yetişkinlik yıllarında) devam ettiği görülmüştür. Çalışmada dikkat çeken bir nokta da ilişkisel zorbalığın fiziksel zorbalığa göre daha fazla sağlık sorunuyla ilişkilendirilmesidir. Bazı araştırmacılar da ergenlik ve ilk yetişkinlik dönemlerinde güvenin ve destekleyici dostlukların çok önemli bir yere sahip olduğunu ve bu yüzden ilişkisel zorbalığın belki daha zarar verici olabileceğini öne sürmüştür. Akran zorbalığı da diğer stres türleri gibi kişiyi duygusal, davranışsal, biyolojik ve sosyal olarak etkileyerek zamanla kronik hastalıklara sebep olabilir. Bozulmuş sosyal beceri (sosyal geri çekilme, güvensizlik, pasif kalmak vb.) ile ilişkilendirildiğinde akran zorbalığı sosyal izol